X
GO

Drainagewater

In het winterhalfjaar is er in Vlaanderen bij openluchtteelten een belangrijk neerslagoverschot. Om te natte bodemomstandigheden te vermijden en in het voorjaar tijdig met veldwerkzaamheden te kunnen starten, is een belangrijk deel van de tuinbouwgronden in Vlaanderen gedraineerd met een kunstmatig drainagestelsel. Een aanzienlijk deel van het neerslagwater verlaat via die drainage de percelen en is dan niet meer beschikbaar voor de (volgende) teelt. Op jaarbasis valt gemiddeld ongeveer 800 liter neerslag per m2 per jaar op de percelen, terwijl er ongeveer 500 liter water per m2 per jaar verdampt vanuit de bodem of via het gewas. Het overtollige water vult deels de grondwatertafel aan, maar vloeit ook deels weg via het drainagestelsel naar een gracht of een verzamelput. Aangenomen word dat er jaarlijks ongeveer 1000 m3 drainagewater per ha afgevoerd wordt naar de grachten.

Onder een foliebassin ligt meestal ook een drainagestelsel. Dit drainagestelsel is nodig om bij hoge grondwaterstand en/of lage waterstand in de bassin te vermijden dat de waterdruk vanuit het grondwater te hoog wordt en de bassinfolie zou gaan drijven en mogelijk zelfs beschadigd zou raken. Het drainagewater loopt via drainagebuizen en eventueel moerbuizen naar een gracht of beek of naar een verzamelput.

In een gracht of beek kan er een pompsysteem (met dompelpomp en vlottersysteem) voorzien worden dat in regenrijke perioden het drainagewater vanuit de gracht of beek overpompt in een foliebassin of watersilo, waarin het water tijdelijk gestockeerd wordt. Bij een verzamelput is er geen pompsysteem in een gracht of beek, maar wordt er rechtstreeks uit de verzamelput overgepompt (ook met dompelpomp en vlottersysteem). Later in het jaar kan het verzamelde drainagewater als irrigatiewater gebruikt worden, in zoverre aan de nodige waterkwaliteitseisen voldaan wordt.

Dergelijke opvangsystemen voor drainagewater, worden al op meerdere plaatsen in Vlaanderen met succes toegepast. Op het Provinciaal Proefcentrum voor de Groenteteelt in Kruishoutem ligt al meer dan 20 jaar een dergelijk systeem, waarbij het drainagewater eerst via een moerbuis afgevoerd wordt naar een verzamelput met dompelpomp. Bij voldoende drainagewater in de verzamelput wordt het water automatisch (vlottersysteem) overgepompt in een foliebassin. Dit foliebassin heeft een veel hogere opslagcapaciteit dan de verzamelput. In de zomermaanden wordt in belangrijke mate beregend met water afkomstig vanuit dit foliebassin.

 

Kwaliteit en kwantiteit

De kwaliteit van dergelijk ondiep drainagewater is niet altijd goed. Dergelijk water bevat meer schadelijke zouten, nitraten en ijzer dan de diepere watervoerende lagen, vooral na een periode van bemesting. Vaak is een waterbehandeling nodig voor hoogwaardige toepassingen. Bij gebruik van drainagewater als drinkwater is er minder opslagcapaciteit nodig, maar wel hogere eisen inzake waterkwaliteit en waterbehandeling. Weet wel dat varkens een nitraatdruk van 10 mg nitraat/l verdragen en herkauwers zelfs 200 mg!

Een ‘nieuwere’ waterbron vormt water afkomstig van diepdrainage. Bij diepdrainage wordt een drainagebuis aangelegd tot op een diepte van 4 tot zelfs 8 m t.o.v. het maaiveld. Vaak gebeurt er ook geen vertakking, maar komt het drainagewater in een opvang terecht vanuit één lange drainagebuis (kan honderden tot meer dan duizend meter lang zijn). Dit kan dus vergeleken worden met een lange, aaneensluitende rij van ondiepe grondwaterwinningen. U heeft dus ook een vergunning voor grondwaterwinning nodig.

De drainageleidingen hebben een maximale diameter van 200 mm. Afhankelijk van de plaatselijke bodemomstandigheden kan de sleuf helemaal of gedeeltelijk opgevuld worden met goed doorlatend drainagemateriaal zoals grof zand of grind. Voordeel van die diepdrainage is dat - in tegenstelling tot drainages die op de klassieke diepte liggen - ook in de droge (zomer)perioden er nog altijd een mogelijkheid is tot winning van grondwater. Dit biedt m.a.w. voornamelijk een mogelijkheid tot waterwinning in die gebieden waar onvoldoende (grond)water beschikbaar is die via de klassieke methodes vlot kan gewonnen worden.

Dergelijk water - dat meer gefilterd is en dieper gewonnen wordt - geeft betere resultaten, zowel op het vlak van de gemeten chemische parameters als de bacteriologische parameters. De chemische en bacteriologische kwaliteit is meestal goed tot zeer goed. In de kustregio moet u aandacht besteden aan de zoutdruk in het water.

Aangezien er met het drainagewater ook ondiep grondwater gewonnen wordt, dient dit vergund te worden en een grondwaterheffing betaald te worden. Doch, de investering kan rekenen op VLIF-steun

 

Kostprijs

Start u vanuit een gedraineerd perceel kost iedere m³ gecapteerd drainagewater ongeveer 0,30 à 0,40 €/m³ (kostprijs zonder ontsmetten). Bij diepte drainage (met inbegrip van de drainage) wordt een kostprijs van 0,40 à 0,50 €/m³ bekomen.

De kostprijs voor het leggen van diepdrainage is sterk afhankelijk van de diepte en de lengte en het al dan niet gebruiken van aanvulzand. Richtinggevend moet gerekend worden op een prijs van 15 à 25 euro/lm (prijzen september 2011).

Foto: drainagewater dat uitkomt in beek

In samenwerking met