Peilgestuurde drainage is een systeem dat ervoor kan zorgen dat drainagewater ter plaatse wordt gehouden en dus niet te snel afgevoerd wordt. Drains zijn op perceelsniveau verantwoordelijk voor ongeveer 80% van de waterafvoer en circa 90% van het transport van nutriënten en zware metalen van het land naar het oppervlaktewater (bron: H2O, 2012). Peilgestuurde drainage kan een oplossing zijn voor de voorspelde klimaatsveranderingen, want zo kan een deel van de winterse neerslagoverschotten lokaal worden vastgehouden (bron: Water kent geen grenzen). 

De drainagebuizen monden bij peilgestuurde drainage niet rechtstreeks uit in een sloot, maar zijn aangesloten op een verzamelbuis aan de rand van het perceel. Die buis loopt naar een verzamelput, waar de peilregeling plaatsvindt met behulp van een regelbuis (bron: H2O Waterwerk). Vaak zijn de drains bij dit systeem dieper en intensiever aangelegd dan bij conventionele drainage en doorgaans wordt er een hoger peil gehanteerd (bron: project Samengestelde Peilgestuurde Drainage).

Figuur: schematische afbeelding peilgestuurde drainage (bron: H2O Waterwerk)

Dit systeem levert met name voordelen op voor landbouwers die hun drainagewater niet kunnen opslaan. Door het waterpeil aan te passen kunnen ze het waterhoudend vermogen van de bodem vergroten en zo een irrigatiebeurt uitsparen. Meer vocht betekent vaak ook een meeropbrengst van het gewas (bron: Proeftuinnieuws, 2015). Weliswaar zijn er enkele beperkingen aan dit systeem waar rekening mee moet gehouden worden:

• Het bodemprofiel moet uniform zijn, en boven de drains en op draindiepte goed doorlatend zijn.
• Onder de draindiepte moet de bodem slecht doorlatend zijn zodat peilgestuurde drainage effectief kan worden beheerd.
• Drains moeten op een diepte worden geïnstalleerd waar ze daadwerkelijk kunnen ontwateren.
• De natuurlijke grondwaterstanddynamiek moet voor peilgestuurde drainage boven de beoogde draindiepte liggen om het drainageniveau effectief te kunnen instellen.
• IJzer in het te draineren perceel is een probleem, omdat dit in veel gevallen chemische verstoppingen veroorzaakt (bron: Meer water met regelbare drainage?).

De kosten voor de aanleg van peilgestuurde drainage komen gemiddeld neer op 3.000 tot 4.000 €/ha.

Verplichte peilsturing voor nieuwe draineringen
Voor de aanleg van een nieuwe drainage moet dat vanaf 1 juli 2025 peilgestuurd gebeuren als het perceel hiervoor geschikt is. De geschiktheid werd bepaald op basis van hellingsgraad, doorlatendheid en grondwateraanvoer. Om na te gaan als de nieuwe drainage peilgestuurd moet worden aangelegd kan u de nieuwe digitale kaart raadplegen op de website van Databank Ondergrond Vlaanderen of www.waterradar.be. Legt u dus na 1 juli 2025 een nieuwe drainage aan of vernieuwt u de ondergrondse constructie van een bestaande drainage volledig, ga dan op de kansenkaart op Peilgestuurde drainering | Databank Ondergrond Vlaanderen na of uw perceel al dan niet geschikt is. 

Hetzelfde geldt bij volledige vernieuwing van de ondergrondse constructie.

Vergunningsklasse draineringen verstrengt
Tot begin april 2025 vielen de meeste draineringen onder milieu-inrichting klasse 3, en dat houdt alleen een meldingsplicht in. Maar sinds 8 april 2025 zijn de eerste wijzigingen van kracht. De milieu-inrichtingsklasse is afhankelijk van de aanlegdatum van de drainering en de locatie.

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen nieuwe, historische en bestaande draineringen:
•    Historische drainering: aangelegd voor 1/5/1999
•    Bestaande drainering: uiterlijk op 7/10/2022 zowel geakteerd als aangelegd
•    Nieuwe drainering: aangelegd na 7/10/2022

De ligging in VEN-gebied (Vlaams Ecologisch Netwerk), een SBZ (Speciale beschermingszone) of vallei- en brongebied of in een straal van 500 meter errond is ook bepalend voor de inrichtingsklasse:

Figuur: stroomschema

Bij de volledige vernieuwing van de ondergrondse constructie word de drainering als nieuw aangezien, en dus niet langer als een bestaande of historische. 
Vanaf 26 september 2027, drie jaar na publicatie va het wijzigingsbesluit in het Belgisch Staatsblad, wordt het vergunningsbeleid nog strenger.

Figuur: milieu-inrichting

Bron: VMM