X
GO

Actueel nieuws

Wat kost beregening?

Wat kost beregening?

Bepaal zelf de kostprijs van beregening op jouw bedrijf met dit rekenblad

Author: Greet Tavernier/vrijdag 22 februari 2019/Categories: Nieuws, Irrigatie

Rate this article:
No rating

Een vraag die u zich ongetwijfeld al eens gesteld hebt. In 2018 was beregenen geen overbodige luxe, maar een noodzaak. En dat beregenen geld kost, wisten we al, maar aantonen met exacte cijfers is moeilijk. Binnen het demonstratieproject ‘Beredeneerd beregenen van openluchtgroenten en aardappelen’ proberen we de kost van beregenen te bepalenen ontwerpen we een beregeningstool om je hierin te helpen.  Deze tool kan je ondersteunen om zelf de kostprijs van beregening op jouw bedrijf te bepalen.

We hebben het al overal kunnen lezen: de weersomstandigheden worden extremer. Denk maar aan lange natte of extreem droge periodes, overstromingen, hagel en vorst ... Vooral rond het beregenen van openluchtgroenten en aardappelen was er in het afgelopen jaar veel te doen.

Binnen het demonstratieproject ‘Beredeneerd beregenen van openluchtgroenten en aardappelen’ trachten we de kost van beregening te bepalen en werd er een beregeningstool opgesteld. Deze beregeningstool is een hulpmiddel voor landbouwers om zelf de kostprijs van hun beregening te bepalen. Een uitgewerkt voorbeeld toont in dit artikel wat dit
mogelijks kost.

Download de Beregeningstool, een Excel werkblad waarmee je de kostprijs kunt bepalen.

 

Kostprijs beregening niet te onderschatten

Water is een belangrijke productiefactor en landbouwers hebben die factor dan ook maar al te graag zelf in de hand. Maar de kostprijs van beregenen is niet te onderschatten. Water beschikbaar hebben in de buurt van de percelen zorgt ervoor dat je de kosten van de wateraanvoer kan beperken of uitsluiten. Maar de kostprijs van beregenen hangt ook samen met de beregeningstechniek (beregeningshaspel met boom of kanon, watervat of aalton, druppelirrigatie), energieverbruik van de pomp (elektrische energie of brandstof) en arbeid. Het is duidelijk dat de kostprijs van beregening afhankelijk is van vele factoren en bijgevolg niet eenduidig te bepalen is.

 

 

Vaste kosten zeer bedrijfsafhankelijk

Vaste en variabele kosten bepalen samen de kostprijs van beregenen. Vaste kosten zijn bijvoorbeeld de aankoop van een beregeningshaspel met boom of kanon, druppelirrigatie of watervat. Maar ook de investeringen in een pomp, buizen, koppelstukken en de onderhouds- of herstellingskosten moeten hierin verrekend zijn. Daarnaast zijn er ook vaste kosten voor de aanleg van een open put, foliebassin en de leidingen naar het perceel (bovengronds/ondergronds). Ook afschrijving, rente, verzekering, onderhoud en herstellingen vallen onder de vaste kosten. Al deze verschillende aspecten maken dat de vaste kosten voor elk bedrijf anders zijn, afhankelijk van de oppervlakte die je beregent.

 

Een rekenvoorbeeld:
stel dat je als teler 20.000 euro aan investeringskosten hebt gehad, dan bedragen de vaste kosten per jaar ongeveer 1.250 euro (afschrijvingsperiode van 15 jaar, afschrijvingspercentage 25%).

 

Energieverbruik en arbeid wegen door bij frequente beregening

Het energieverbruik en de nodige arbeid zijn de variabele kosten. De variabele kosten zullen zwaarder doorwegen naarmate meer moet worden beregend. In het najaar van 2018 werden verschillende bloemkool- en preitelers gecontacteerd in verband met de beregening op hun bedrijf. Er werden vragen gesteld rond hun energieverbruik, de nodige arbeidsuren, de afkomst van hun water en hoeveel water er per beregeningsbeurt nodig was. De cijfers in dit rekenvoorbeeld zijn voornamelijk gebaseerd op de bevraging van bloemkooltelers.

 

Het energieverbruik van een pomp hangt af van de aandrijving. Er zijn telers die de pomp aandrijven met brandstof, anderen met elektriciteit. Het verbruik van dieselmotoren ligt tussen de 10 en de 12 liter per uur en het aantal draaiuren varieert van 5 tot 10 uren per beregeningsbeurt. Stellen we dat de kostprijs van diesel op 0,70 euro per liter ligt, dan zal één beregeningsbeurt van 25 l/m² een energiekost van 35-84 euro per ha veroorzaken. Telers die met elektrische energie pompen aandrijven, hebben een minder grote energiekost. Een pomp met een vermogen tussen 10-22 kW, met eveneens 5-10 draaiuren per beurt en aan 0,25 euro per kWh, komt aan een energiekost van 12,5-55 euro per ha.

Beregenen vraagt natuurlijk ook arbeid: de beregeningshaspel verplaatsen naar een ander perceel, slangen klaarleggen en aansluiten en de opvolging tijdens het beregenen. Landbouwers besteden hier individueel makkelijk 5 uur aan per beurt. Beregening gebeurt voornamelijk ‘s nachts, zodat deze arbeid tijdens een lang droog seizoen zwaar kan doorwegen voor de telers. In Tabel 1 tonen we een illustratief voorbeeld van de kostprijs voor het beregenen van 1 ha bloemkool, met één of drie beregeningsbeurten.

 

Tabel 1. - Illustratief voorbeeld van de kostprijs voor het beregenen van 1 ha bloemkool met een haspel
en kanon, 1 beregeningsbeurt en 3 beregeningsbeurten.

 

Water zelf aanvoeren over meer dan 5 km niet aangewezen?

Wanneer water dicht bij het te beregenen perceel beschikbaar is, zijn er duidelijk minder kosten. De kosten voor water nabij het perceel zijn bijna te verwaarlozen, er zijn dan enkel de heffingen op het watergebruik. Dit is ook de reden waarom landbouwers graag over hun eigen watervoorziening beschikken. Landbouwers die meer dan 5 km ver water moeten gaan halen, beginnen hier niet aan of schakelen een loonwerker in. Een eenvoudige rekenregel om de kostprijs van wateraanvoer te bepalen is: 1 m³ water aanvoeren kost
2 euro. De gemiddelde kostprijs die loonwerkers aanrekenen is 65 euro per uur, meestal kunnen één of twee watertanks per uur gevuld en gelost worden bij het perceel. Twee watertanks per uur halen is mogelijk wanneer een waterbron binnen een straal van 5 km van het perceel verwijderd is.

Even een korte berekening:
stel dat een landbouwer 1 ha bloemkool één keer beregent met 30 liter. De loonwerker zal hiervoor veertien keer water moeten gaan halen met een tank van 22 m³. Bevindt de waterloop zich op een afstand tussen 5 en 10 km van het perceel dan zal dit 910 euro kosten. Bevindt de waterloop zich verder, loopt de kostprijs op tot 1.820 euro voor 1 ha (Tabel 2). Tijdens een groeiseizoen met onvoldoende neerslag zal één beregeningsbeurt niet volstaan en loopt de kostprijs verder op. Als de waterbron zich op 5–10 km bevindt van het te beregenen perceel, kost dit 4.485 euro om 1 ha vijf keer te beregenen.

 

 

Tabel 2. - Kostprijs wateraanvoer voor drie situaties: water beschikbaar op bedrijf (0 km), water aanvoeren op 5 km en 10 km.

 

Beregeningstool als hulpmiddel bij kostprijsberekening

Omdat de kostprijs van beregening zo bedrijfsspecifiek is, hebben we een beregeningstool ontwikkeld. Dat is een rekenblad in Excel waar telers hun vaste en variabele kosten kunnen ingeven. Hiermee krijg je een overzicht van de totale kosten voor het bedrijf.

 

Het doel van de beregeningstool is dat landbouwers een betere inschatting kunnen maken van wat beregening ongeveer zal kosten voor hun bedrijf. Deze tool is louter indicatief en kan dan ook niet strikt worden gehanteerd. De berekeningstool zal eind januari beschikbaar worden gesteld via de websites van het PCG, Bodemkundige Dienst en Inagro.

 

In samenwerking met

   

 

Met de steun van

           

Het demonstratieproject ‘Beredeneerd beregenen van openluchtgroenten en aardappelen’ wordt uitgevoerd met de steun van het Departement Landbouw en Visserij van de Vlaamse overheid.

Print

Number of views (278)/Comments (0)

Documents to download

x

In samenwerking met